Özel gereksinimli çocuğa sahip ailelerde, aile içi roller ve çocuğu tanıma becerilerinin aile yılmazlığına etkisinin incelenmesi

Abstract

Planlanan bu çalışmada, özel gereksinimli çocuğu olan ailelerin yılmazlık düzeylerinin, çocuklarını tanıma becerilerinin ve aile içi rol dağılımlarının incelenmesi ve aralarındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara’da özel eğitim kurumlarında bireysel eğitim alan özel gereksinimli çocukların aileleri oluşturmaktadır. Araştırmaya toplam 104 gönüllü anne ve baba katılmıştır. Ailelerin yılmazlık düzeylerini belirlemek üzere Aile Yılmazlığı Ölçeği (AYÖ), çocuklarını tanıma becerilerini belirlemek üzere Çocuk Eğitimi Yeterliği Ölçeğinin (ÇEYÖ) ‘Çocuğu Tanıma’ alt ölçeği ve aile içi rol dağılımlarını belirlemek üzere Aile Değerlendirme Ölçeğinin (ADÖ) alt ölçeği ‘Roller’ kullanılmıştır. Veriler üzerinde betimsel istatistikler uygulanmıştır. Aile yılmazlık düzeyi, roller ve çocuğu tanıma becerileri arasındaki ilişkinin belirlenmesi üzerine korelasyon analizleri yapılmıştır. Aile içi rol dağılımları ve çocuğu tanıma becerilerinin aile yılmazlığı üzerindeki etkisini belirlemek üzere Çoklu Regresyon analizi kullanılmıştır. Sonuçlara göre; aile içi rollerin çocuğu tanıma becerisi ve aile yılmazlığıyla ve çocuğu tanıma becerisinin de aile yılmazlığı alt ölçeklerinden öz-yetkinlik ve kendini kontrolle ilişkili olduğu görülmüştür. Aile içi rollerin, çocuğu tanıma değişkenine göre aile yılmazlığı puanı üzerinde daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçları özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerle gerçekleşecek diğer çalışmalar için pilot ve örnek bir çalışma olarak ele alınabilir.This research was aimed to investigate the resilience levels of the families with special needs children, their ability to recognize their children, and their role distribution and to determine the relationship between them. Relational screening model was used. The sample of the study consists of 104 volunteer mothers and fathers whose children receive individual treatment from private educational institutions in Ankara. Family Resilience Scale (FRS), Child Education Efficiency Scale (CEES) 'Child Recognition' subscale and the Family Assessment Device (FAD) subscale 'Roles' were used. Descriptive statistics and correlation analyzes were conducted on the determination of the relationship between family resilience level, roles and child recognition skills. Multiple regression analysis was used to determine the effect of family role distributions and child recognition skills on family resilience. According to the results; family roles were related with the ability to recognize the child and family resilience, and the ability to recognize the child was related to self-efficacy and self-control, which were among the family resilience subscales. Family roles are more effective on resilience score than child recognition variable. This results can be addressed as a pilot and a sample study for other studies to be carried out with parents with special needs children.