Yoksulluk Nafakasına Hâkim Olan İlkeler ve Bu İlkelerin İsviçre, Alman ve Türk Hukuku’ndaki Gelişmeler Işığında Değerlendirilmesi

Abstract

Boşanmanın malî sonuçlarından biri olan yoksulluk nafakası, Türk Hukuku’nda 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesinde düzenlenmiş olup boşanma hukukunda, evlilik sonrası dayanışma ilkesinin en önemli görünümünü oluşturmaktadır. 175. maddeye göre, boşanma sonrası yoksulluğa düşecek olan taraf, şartlar gerçekleştiği takdirde diğer tarafa malî gücü oranında süresiz olarak yoksulluk nafakası ödemekle yükümlüdür. İsviçre Hukuku’nda ise yoksulluk nafakasının karşılığını, ZGB. Art. 125’te yer alan “evlilik sonrası katkı” kenar başlıklı düzenleme oluştur maktadır. Bu düzenlemede, bir eşin emeklilik maaşıyla birlikte yine de yaşamını sürdürmesi normal şartlarda kendisinden beklenemiyorsa, diğer eşin hakkaniyet gereği bir nafaka ödemesi yükümlülüğü belirtilmiştir. Dolayısıyla İsviçre Hukuku’nda, evlilik birliğinin sona ermesi halinde, her iki tarafın kendi ekonomik sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğini ifade eden “geçimini kendi sağlama ilkesi” kuraldır. Alman Hukuku’nda da geçimini kendi sağlama ilkesinin karşılığı olan “kendinden sorumlu olma ilkesi” pozitif bir düzenleme olarak BGB. § 1569 hükmünde düzen lenmiştir. Madde hükmünde, boşanmadan sonra tarafların kendi geçinmelerinden sorumlu oldukları; kendi geçimini sağlayamayan tarafın kanunda belirtilen şartlar kapsamında diğer taraftan nafaka talebinde bulunabileceği ifade edilmektedir. İsviçre Hukuku’nda olduğu gibi Alman Hukuku’nda da temel prensip, boşanan tarafların ekonomik anlamda sorumluluklarını üstlenmeleridir. Bu çalışma, yoksulluk nafakasına hâkim olan temel iki ilkenin İsviçre, Alman ve Türk Hukuku’nda yer alan mevzuattaki düzenlemelerine hangi durumlarda uygulanabilirliğinin ve istis nalarının incelenmesini konu edinmektedir. Bu bağlamda, İsviçre Hukuku’nda Federal Mahkeme içtihatlarına; Türk Hukuku’nda Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarına; Alman Hukuku’nda da mevzuatta yer alan hükümlere yer verilmiştir.