PRAKSİS VE SINIFSAL EŞİTSİZLİK ARASINDA BİREY: LIU XINWU’NUN BAŞÖĞRETMEN ÖYKÜSÜNE SARTERYEN BİR YAKLAŞIM

Bu çalışmanın konusu, Çin Kültür Devrimi sonrasında ortaya çıkan ve Yara İzi edebiyatı olarak anılan dönemde ortaya konan Başöğretmen adlı uzun öykünün Sartre’ın praksis kavramı ekseninde incelenmesidir. Söz konusu öykünün net bir olay örgüsü olmamakla birlikte, Başöğretmen olarak anılan baş karakter Zhang Öğretmen etrafında şekillenmektedir. Öğretmen ve öğrenci ilişkileri üzerinden, sınıfsal eşitsizliğe atıf yapan öykü dönemin politik arka planından etkilenmiştir. Öykü, Sartre’ın praksis kavramı üzerinden bireyin sınıfsal eşitsizliklerle mücadelesini incelemek için uygun bir malzeme niteliğindedir. Öykü, bireyin kendi özgürlüğünü toplumsal koşullar içerisinde inşa etmesine vurgu yapar bu durum ise praksis kavramı ile örtüşmektedir. Çalışma, Sartre’ın varoluşçu Marksizm anlayışı çerçevesinde, yapısal kısıtlamalar ile bireysel praksisler arasındaki diyalektiği görünür kılmayı amaçlamıştır. Zhang Öğretmen’in sorunlu bir karakter olarak öne çıkan Song Baoqi’yi sınıfa dahil etmesi ve diğer öğrencilerinin ideolojik katılıklarını yönlendirmesi gibi eylemler üzerinde praksisin hem bireysel hem de kolektif düzeyde nasıl işlediği açıklanmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, öyküdeki sınıf ortamı, yalnızca bireysel travmaların görünür kılındığı bir alan değil, aynı zamanda özgür seçimlerin ve eylemlerin gerçekleştirildiği bir sahne olarak konumlandırılmıştır.