Tarihî Metinlerde Dilbilim Çalışmaları için Yöntem Önerisi: Çerçeveleme

Bilgiye en kolay ulaşılabilecek bir alan olan dijital ortamlar, bilgiyi sunarken doğru veya yanlış süzgecine takılmamaktadır. Bu erişebilirlik gerek doğru gerek yanlış tüm bilgileri okuyucuya veya kullanıcıya ulaştırmaktadır. Dijital ortamlardan elde edilen bilgilerin ilk öğretimden üniversite öğrencisine kadar birincil kaynak olarak kullanılması, bu yolla da ödev ve proje gibi yazılı materyallerle eğitim-öğretim içeriğine yansıması önüne geçilmesi gereken bir sorun olarak görülmektedir. Bu ortamda oluşabilecek hataların önüne geçilebilmesi için dijital ortamdaki içeriklerin ve bilgilerin sunuluş biçimlerinin dikkatli incelenmesi gerekmektedir. Dijital ortama doğru aktarılması ve burada doğru anlaşılması gereken önemli konulardan biri de Türkçenin tarihî metinleridir. Söz konusu metinler sadece dil ve edebiyat bağlamında değil toplum ve kütür inşasında da son derece önemlidir. Türk dili, tarih boyunca yalnızca dilsel değil; aynı zamanda kültürel, ideolojik ve sosyolojik bir taşıyıcı da olmuştur. Bu nedenle bu metinlerin dijital ortamlarda daha doğru anlaşılabilmesi, yazılış amaçlarının ve içeriklerinin dijital ortamlara daha doğru aktarılabilmesi için doğru ve etkili yollar tercih edilmelidir. Bu yollardan bir tanesi de daha çok medya metinlerinin sunumunda ve algılanmasında kullanılan çerçeveleme kuramıdır. Çerçeveleme kuramı, insanların bilgiyi anlamak ve yorumlamak için kullandıkları zihinsel çerçeveleri ve kalıpları inceleyerek, iletişimin etkisini anlamaya odaklanan belirli bir konuyu veya olayı bir perspektiften sunarak, insanların algısını şekillendirmeye ve davranışlarını yönlendirmeye çalışır. Tarihsel metinlerin de belirli düşünsel çerçeveler sunarak okuyucularına bilgi vererek daha doğru bir temel üzerine insan, toplum ve kültür inşası işlevi düşünüldüğünde çerçeveleme kuramıyla ele alınmasının mümkün olduğu söylenebilir. Ancak bu metinlerin dijital ortamdaki sunumları, çoğu zaman hatalı ya da eksik bilgiye dayalı çerçevelerle sınırlı kalmakta ve metinlerin anlam derinliği kaybolmaktadır. Dijital ortamda bir bilginin tanımlayıcısı olarak oluşturulan çerçeveler doğru bilgiyi öncelemeyip daha çok rağbet edilme kaygısıyla sunulmaktadır. Bu çalışmanın anlam derinliği olan çerçevelerin oluşturulmasına katkı sağlaması hedeflenmektedir. Çalışmanın kapsamı Türk dili ve edebiyatı için büyük önem arz eden, kadim Türk kültürünün temel taşlarından sayılabilecek tarihî metinlerin çerçeve kuramı ile ele alınabileceği konusuyla sınırlandırılmıştır. Orhon Yazıtları, Kutadgu Bilig ve Dede Korkut Hikâyeleri gibi temel eserlerin dijital mecralarda oluşturulmuş çerçeveleri ele alınacak, bu metinlerin internet ortamında sunulan farklı çerçeveleri tartışılacaktır. Sonuç olarak, tarihî metinlerin dijital platformlarda daha doğru ve çok katmanlı bir şekilde sunulabilmesi için çerçeveleme kuramının rehberliğinde yeniden yapılandırılması gerektiği savunulacaktır