Formadan Evlada: Ad Verme Geleneğinde Trabzonspor Örneği

Kültürün yaşayan doğası her alanda kendini hissettirmektedir. Geçiş dönemlerinden doğum başlığı altında yer verilen uygulamalardan biri olan ad verme, bir ailenin yeni doğan çocuklarına bir ömür boyu taşıyacakları adın verilme sürecidir. Çalışmanın konusu futbolun etkisiyle değişen ad verme kültürüdür. Bu çalışma Trabzonspor taraftarlarının çocuklarına ad verirken futbol etkisinin kimlik ve aidiyet ile ilişkili olup olmadığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Sedat Veyis Örnek’in “moda adlar” adıyla tasniflediği başlıkla futbolcu adlarının çocuklara ad verilmesi ilişkilendirilmiştir. “Moda” her dönem farklı bir değerle içi doldurulan bir kavramdır. Bugünün modası, spor kültüründen bağımsız düşünülemez, çünkü kitleleri etkileyen en önemli araçlardan biri olan medya sporla iç içedir ve güçlüdür. Günümüzde aileler çocuklarına ad seçerken başta medya olmak üzere farklı mecralara başvurmaktadır. Futbol özelinde örnek olarak incelenen Trabzonspor’un ad verme geleneği aracılığıyla kimlik ve aidiyet oluşturmada belirleyici olduğu savı ileri sürülmüş ve bu etkinin hangi açıdan ve neden olduğu netnografik saha çalışmasından elde edilen veriler ışığında incelenmiştir. Bu bağlamda internet ortamında 40 kişi ile görüşülmüş, kaynak kişilere adları ve ad verme süreçleriyle ilgili sorular yöneltilmiştir. Görüşmeler ağırlıklı olarak Kasım- Aralık 2023 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Dünyanın gündemini etkileyen olgulardan biri olan futbolun dünyayı peşinden sürükleyen küresel bir güç olduğu söylenebilir. Özellikle futbolun endüstrileştiği son yüzyılda futbol sadece bir spor olmanın çok daha ötesine geçmiştir. Başlangıçta bir “eğlence” olarak ortaya çıkan futbol, bugün çok daha fazlasıdır. Takımların birer kültür, futbolcuların ise bir kimlik taşıyıcısına dönüştüğü gözlemlenmektedir. Futbolun oynandığı kültürden, coğrafyadan etkilenmemesi mümkün değildir. Futbol kültürü bugün kendine yepyeni bir alan, bir endüstri oluşturmuştur. Bu etki geleneksel formların dönüşümü şeklinde de kendini gösterir. Bireyler hayranı oldukları futbolcuların adını çocuklarına vermektedir. Trabzonspor taraftarının Trabzonspor’u yalnızca bir futbol kulübü olmanın çok ötesinde, bir kültür ve kimlik taşıyıcısı olarak gördükleri tespit edilmiştir. Bu durum diğer futbol takımlarında olduğu gibi taraftarların takımlarına bağlılığını ve takımla özdeşleşmelerini sağlamaktadır. Bu ilişki taraftarların hayatının her alanında kendini göstermektedir. Kişilerin çocuklarına ad seçerken futbolculardan ya da takımlardan ne noktada etkilendikleri, bu etkinin gelenek üzerindeki yansıması literatür araştırmasıyla karşılaştırılarak irdelenmiştir. Çalışmanın alan araştırmasından elde edilen veriler; kimlik, fanatizm ve kültürel dönüşüm bağlamında değerlendirilmiş ve futbolun ad verme kültürü üzerindeki etkisi Trabzonspor örneği üzerinden yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda ad verme kültüründen hareketle alan araştırması verileri incelenmiş ve ailelerin çocuklarına seçtikleri adların bir aidiyetin temsili olduğu tespit edilmiştir.