Ekonomik Yapısalcılık

Abstract

Uluslararası ilişkilerde Ekonomik Yapısalcı düşünceyi benimseyen düşünürler iktisadi argüman ve tartışmaları ön plana koyarak bu şekilde analizde bulunmakta ve çeşitli teoriler ortaya koymaktadır. Yapısalcı düşünce mevcut uluslararası ilişkilerin kaotik ve anarşik yapısını anlamak, ülkeler ve bölgeler arası eşitsizliklerin sebebini keşfetmek; Ekonomik Yapısalcıların uluslararası sömürü sistemi olarak gördükleri küresel kapitalist sistemi analiz etmek, çözümlemek ve sistem dışına çıkabilmeyi sağlayacak yolları bulmak için sistemin kendisine bakmayı önermektedir. Ancak yapısalcılık, Neorealist görüşün siyasi ve askeri güç odaklı yaklaşımından farklı olarak uluslararası sistemin yapısına ekonomik açıdan eleştiri getirmekte yahut teorik tartışmaya bu çerçeveden katkı sağlamaktadır. Ekonomik Yapısalcı görüş için öncelik verilenler ekonomik koşullar, sistemsel şartlar, ekonomik gelişme, eşitsizlik ve adaletsizlik konularıdır. Genel geçer Doğu-Batı ayrımını siyasal koşullar ve ideolojik farklılıklar çerçevesinde ortaya konulmuş bir ayrım olarak gören Yapısalcılar dünya ülkelerini Kuzey-Güney ya da merkez-çevre olarak kategorize etmektedir. Kuzey zengin ve gelişmişken, güneyin neden fakir ve az gelişmiş olduğunu sorusunu soran; bu soruya yapının kendisinin buna neden olduğunu ortaya koyacak cevaplar sunmaya çalışan Ekonomik Yapısalcı düşünce, uluslararası sistemin anarşik ve kaotik yapısını yaratan ve buna destek veren temel olgunun devletlerarası gelişmişlik, gelir ve sosyal refah seviyelerinin dağılımındaki yüksek uçurumlar olduğunu söylemektedir. Bu çalışmada Ekonomik Yapısalcılık, sosyolojideki yapı kavramı ve Yapısalcılık kuramından yola çıkılarak uluslararası ilişkiler bağlamında son bulan bir süreç içinde ele alınacaktır. İlk olarak yapı kavramı tartışılacak, yapısalcı düşüncenin temel savları üzerinde kısaca durulacak ardından yapısalcı düşüncelerin uluslararası ilişkiler disiplinin içine ne şekilde yer aldığı tartışılacak ve sonrasında Ekonomik Yapısalcı kuram, Marksizm, Emperyalizm Teorisi, Bağımlılık Okulu ve Dünya Sistemi Analizi olarak dört farklı görüş çerçevesinde kapsamlı bir şekilde ele alınacaktır.