1923 Nüfus Mübadelesinde Göç Psikolojisinin Kültürel Yansıması

Abstract

Mübadele, bireylerin kimlik algılarını, benlik saygılarını, uyum süreçlerini, sorunlarla başa çıkabilme mekanizmalarını etkileyen ve kitlesel etki alanına sahip bir zorunlu göç türüdür. Bu etki hali ise mübadillerin soyut ve somut olan kültürel değerlerini etkilemektedir. Bu çalışmada mübadele dönemi öncesi Nevşehir’in Sinasos adı verilen yerleşim yerinde yaşayan halkın 1923 yılında ilan edilen zorunlu göç kapsamında Yunanistan’a yerleşmesi ve bu siyasi kararın sonuçlarının insan yaşamına ve deneyimine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kavramsal çerçevenin ardından mübadele sürecinin bireylerin yaşantısına olan etkisi soyut ve somut olan kültürel ögeler incelenerek tespit edilmiştir. Soyut olan kültürel ögeler kapsamında kültürel bağların yerleşim yerinin ismini, bölge yapısını, anıt ve kitabe yapısını belirlemedeki etkisi; somut olan kültürel ögeler kapsamında ise kültürel bağların mübadillerin türkü, ağıt ve şiirlerine yansıması incelenmiştir.Çalışmada siyasi kararlar sonucu gerçekleşen Türk-Yunan mübadelesinin “vatan” yerine koydukları evlerinden ayrılmak istemeyen Türkçe konuşan Karamanlıları psikososyal açıdan etkilediği tespit edilmiştir. Bu etki ise soyut ve somut olan kültürel ögelere yansımaktadır. Farklı dil, kültür ve yaşantının bulunduğu Yunanistan’a göç eden mübadiller uyum sorunlarıyla karşılaşmıştır. Uyum süreci geciken bireylerde yalnızlaşma, kendini yaşantılardan yalıtma, benlik saygısının ve kimlik bütünlüğünün sarsılması, aidiyet duygusunun oluşmaması gibi psikososyal etkilenmeler görülmüştür. Yazılı metinlerde görülmektedir ki toplumsal yapını değişikliği ve bireylerin mübadil kimliği günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmelerinde dahi engel yaratmaktadır. Çalışmada ikincil kaynaklardan, yazılı metinlerden ve görsel ögelerden faydalanılmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde nitel araştırma veri analiz biçimlerinden içerik analizi tekniği kullanılmıştır.