Çatalhöyük Buluntularının Seramik Sanatı Bağlamında Yeniden Yorumlanması

İnsanlık tarihi bakımından değerlendirildiğinde antik dönem ve o döneme ait olan her türlü üretim, dönemin yaşam tarzı, alışkanlıkları, toplumsal ve kültürel yapısı gibi birçok alanda bilgi vermektedir. Bu bilgilerin tümü insanlık tarihine ışık tutmaktadır. Özellikle Antik dönemden günümüze kadar olan süreç incelendiğinde avcı-toplayıcı insan topluluklarının günümüz modern yaşam alanlarını şekillendirmesi bir anlamda da ortak kültürel yapıyı oluşturmaktadır. Antik dönem bakımından bilgi, kültür ve yapı bağlamında “ilk”leri yaşayan Çatalhöyük yerleşkesi insanlık tarihi sürecinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Arkeolojik buluntuların niteliği ve sayısı bakımından da dikkat çeken Çatalhöyük antik yerleşkesi hem arkeologlar hem de sanatçılar tarafından uzun süredir mercek altına alınmış ve bir esin kaynağı olarak değerlendirilmiştir. Bu durum özellikle haklarında yazılı belgelerin olmadığı toplumların yaşamlarına dair ipuçlarının ortaya çıkarılmasında günümüzde de oldukça önemli bir anlam taşımaktadır. Bu çalışma bağlamında, Neolitik Dönem’in en önemli antik yerleşim alanlarından biri olan Çatalhöyük’ün maddi kültür kalıntıları günümüz sanatsal ifade biçimleri açısından çağdaş sanat bağlamında güncel sanatçılar özelinde yeniden değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, sanat temelli bir araştırma yöntemine dayanarak, araştırma sürecinde, Çatalhöyük’ün kültürel ve görsel mirasına ilişkin literatür taraması yapılarak, arkeolojik ve sanatsal kaynaklar incelenerek elde edilen bilgiler doğrultusunda, geçmişten günümüze uzanan sembolik ve biçimsel öğeler analiz edilerek çağdaş sanat ve plastik sanatlar alanında üretim yapan sanatçıların Çatalhöyük temalı eser örnekleri incelenmiştir. Ayrıca makale kapsamında; Çatalhöyük seramik buluntularının form, desen, renk, teknik özelliklerinin sosyal ve günlük yaşam ilişkisi değerlendirilerek akademisyen/sanatçı Seda Özcan Özden’in özgün bireysel seramik üretimleri aracılığı ile yeniden yorumlanmaktadır. Genel bir değerlendirme ile bu çalışma, Çatalhöyük antik yerleşkesine ait buluntuların çağdaş sanatçılar tarafından yeniden yorumlanması aracılığı ile dönemin görsel kültürünün zenginliğini geçmiş ve günümüz arasında bir köprü kurarak gelecek nesillere de bir ilham kaynağı oluşturması durumuna da odaklanmaktadır.