Planlamanın Kentsel Kimliği ve Dönüşümü Üzerindeki Etkisi: Mersin Örneği

Abstract

Sanayileşmeyle birlikte kentlere göç hareketinin hız kazanması sonucunda, kentsel-kırsal alan ayrımı iyice netleşmiş ve küreselleşme sürecinde, kapitalizmin üretim tarzına ayak uydurmaya çalışan kentler\ kimliklerinden uzak değişim ve dönüşümler yaşamışlar. Kontrolsüz kentsel büyüme sonucunda, fiziksel, sosyal ve çevresel olmak üzere kentler birçok sorun ile karşı karşıya kalmıştır. Bu aşamada, sağlıklı kentsel gelişmeyi sağlayan ve çarpık kentleşmeyi önleyen imar planları önem kazanmıştır. Ancak, kentsel sorunları çözmek ve düzgün bir şekilde gelişmesini sağlamak amaçlı, alınan kararlar ve ortaya konulan stratejiler kent kimliğini göz ardı edecek nitelikte olmamalıdır. Bu çalışmada, kentsel kimliğin oluşumu ve dönüşümünde, şehircilik faaliyetleri kapsamında, kent planlarının etkisi, Mersin ili üzerinden incelenmiştir. Yüksek tarım potansiyelinin yanı sıra, sahip olduğu liman ve iskele avantajından ötürü, sürekli bir gelişme gösteren Mersin’de nüfus artışına paralel olarak kentsel planlama uygulamalarına ihtiyaç duymuştur. Çalışmada, Mersin’in kentsel kimliği irdelenmiş ve Mersin’in planlama süreci, 1938 tarihli Jansen Planı ile başlayarak günümüze kadar incelenmiştir. İncelemeler sonucunda, Mersin ilinde uygulanan kentsel planların; kent kimliğiyle uyumlu, mekânsal kaliteye dikkat eden, fiziki kavramları gözeten çalışmalar olmadığı; yeter düzeyde imarlı arsa üretilememesinin, kentsel rantın yüksekliğinin Mersin ilinin plansız büyümesine neden olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, kent planlarının öncelikli hedefleri arasında, elzem bir koşul olarak, kentsel kimliğin korunmasına yönelik stratejilerin yer alması gerekmektedir.